Data recovery, of het terughalen van gewiste bestanden

Het overkomt iedereen weleens, van onervaren PC-gebruiker tot de meest ervaren wizz-kid: het per ongeluk verwijderen van bestanden en/of partities. Windows heeft een aardig mechanisme hiertegen bedacht, de prullenbak. Helaas zijn er genoeg mensen die weten hoe ze de prullenbak kunnen omzeilen, of die de prullenbak net iets te snel legen.

Gelukkig is het mogelijk om informatie terug te halen, via undelete of een complete data recovery op een schijf. De indeling van een harde schijf is namelijk op een dusdanige manier opgebouwd, dat als bestanden worden verwijderd, deze niet echt verwijderd worden.

Hoe werkt dat dan? Het is in principe vrij simpel. Aan het begin van elke harde schijf bevindt zich een soort landkaart waarop staat aangegeven waar een bestand op de schijf staat. Als dat bestand wordt gewist, wordt de landkaart bijgewerkt en bestaat het bestand volgens de landkaart niet meer. In werkelijkheid staat het bestand nog steeds op de schijf. Als er een nieuw bestand op de schijf wordt gezet, bestaat de mogelijkheid dat die op de plek van het gewiste bestand komt te staat, volgens de landkaart is die plek immers vrij. Dit gebeurt echter niet altijd, en het is dus goed mogelijk om gewiste bestanden weer terug op de landkaart te krijgen.

Wat je in Windows of Linux ziet als je de directory opvraagt, is de inhoud van de harde schijf volgens de landkaart. Bestanden die er niet meer tussen staan, kun je dus door middel van een undelete terughalen.

In sommige gevallen is de hele landkaart verdwenen. Een algehele data recovery kan dan uitkomst bieden door de landkaart opnieuw te tekenen. Dit laatste kan soms wat tijd kosten, aangezien de gehele schijf opnieuw gelezen en geindexeerd moet worden. Verder is er het risico van (deels) overschreven bestanden.

Wat is hier tegen te doen?

Helaas is het probleem van gewiste bestanden zo groot, dat men vaak bereid is om een aanzienlijk bedrag neer te tellen om aan software te komen die de datarecovery goed uit kan voeren. Goede herstelsoftware, of recovery tools met uitgebreide danwel werkende functies is dan ook moeilijk gratis te verkrijgen.

Een Google zoektocht naar "data recovery" levert veel resultaten op, maar de meeste tools hebben ingebakken beperkingen die tegen betaling kunnen worden opgeheven. Toch is het soms lucratief om een demo-versie te gebruiken. Bij voorbeeld als slechts enkele of kleine bestanden dienen te worden teruggehaald.

Enkele tips voordat je met deze betaalde tools aan de slag gaat

Probeer, voordat je begint met betalen voor iets waarvan je niet weet of en hoe het werkt, eerst de demo-versie van het pakket uit. Vrijwel elk goed pakket is in een demo-versie beschikbaar. Soms is de functionaliteit van de demo al toereikend.

Weet met welk type filesystem je te maken hebt. Er zijn in Windows twee soorten bestandssysteem; dat zijn FAT en NTFS. De werking van die twee systemen is wezenlijk verschillend. Zorg dat je een pakket gebruikt dat voor jouw bestandssysteem gemaakt is, anders kun je onherroepelijke (extra) schade aanrichten.

Voor gevorderden: waar mogelijk, maak eerst gebruik van de -gratis- microsoft-tools zoals SFC en eventueel fdisk of van het gratis te vergrijgen ptedit. Deze hulpmiddelen zijn vooral een uitkomst in geval van mislukte fdisk- en andere herpartitioneringsacties.

Specifieke tools

Het is niet mogelijk om één ultieme tool aan te wijzen die je ten allen tijde uit de brand helpt. Daarvor is het scala aan fouten, datacorrupties en -verliezen te groot. De één zal lovend zijn over een pakket dat voor de ander juist niets heeft opgeleverd. Probeer daarom via internet zoveel mogelijk informatie te vinden over jouw specifieke probleem, om tot een goede oplossing te komen. Het resultaat zal niet in alle gevallen bevredigend zijn, maar het belangrijkste -het terughalen van dierbare bestanden- moet in elk geval mogelijk zijn, mits de bestanden niet al zijn overschreven.

Enkele tools:

GetDataBack

PC Inspector filerecovery

Restorer 2000

NTFS Recovery

Nucleus Kernel FAT NTFS